بسم الله الرحمن الرحيم

اطلاعاتی اجمالی از صحاح سته و مولفين انها 

صحاح ستّه : نام شش كتاب حديث اهل سنت و جماعت كه فقها و اصحاب حديث بر آنها اعتماد دارند ، و آنها عبارتند از : الجامع الصحيح تأليف محمد بن اسماعيل بخارى (م 256 ه) ، صحيح تأليف ابوالحسن مسلم بن حجاج نيشابورى (م 261 ه) ، سنن تأليف ابن ماجه (م 273 ه) ، جامع تأليف ترمذى (م 279 ه)، سنن تأليف ابى‏داود (م 275 ه) ، سنن تأليف نسائى (م 303 ه) .

اگر مسند احمد را که يکی از منابع عمده صحاح می باشد به اينها بيفزاييم مجموع معتبرترين کتب حديثی تسنن را تشکيل می دهند .

• احمد بن حنبل

احمد بن محمد بن حنبل يكى از ائمه اربعه اهل سنت است كه در مرو به سال 164 متولد شده و مادرش او را در دوران شيرخوارگى به بغداد آورده و به نقلى وى در شكم مادر بوده و چون مادر به بغداد آمد در آنجا بزاد.

وى در مصر نزد امام شافعى درس خوانده و در آنجا در مسئله خلق قرآن كه زمان مأمون مطرح بوده مخالفت ورزيد و بر آن شكنجه و تعذيب شد و پس از فراگيرى فقه به بغداد بازگشت و امامت اهل سنت را به عهده داشت و نزد اهل آنجا احترامى بسزا داشت و گويند: وى جهت جمع‏آورى حديث از بغداد كه محل زندگى او بود به كوفه و بصره و مكه و مدينه و شام و يمن شتافت و باز به بغداد بازگشت.

و زمره‏اى از بزرگان محدثين سنت از او حديث گرفتند از قبيل محمد بن اسماعيل بخارى و مسلم بن حجاج نيشابورى.

كتابهاى زيادى را تأليف نمود كه از آن جمله است: مسند كه مشتمل بر سى هزار حديث است و كتاب مناقب على بن ابيطالب.

وى در سال 241 در بغداد بدرود حيات گفت و در آنجا به خاك سپرده شد. (لغتنامه دهخدا)

• محمد بن اسماعیل بخاری

نامش محمد فرزند اسماعيل ، انهم فرزند ابراهيم است . جد دوم بخاری مغيره و جد سومش بردزبه جعفی ( بنا به نقل ابن خلکان و خطيب بغدادی وی زرتشتی بوده  ) است . کنيه اش ابو عبدالله ملقب و مشهور به بخاری است .

تولد بخاری در شوال ۱۹۴ در شهر بخارا واقع شده و در سن کودکی پدرش را از دست داده است .از ده سالگی به فراگرفتن علم پرداخته و از بيست سالگی سفرهای علمی ( برای جمع اوری احاديث ) خود را اغاز کرده است .

از بخاری هفده جلد کتاب در علوم مختلف مانند علم حديث و تاريخ و رجال و غيره بجا مانده است که مهمترين کتاب وی صحيح يا جامع الصحيح است که کمتر کتابی در ميان يک جمعيت پيدا می شود که مانند صحيح بخاری دارای اهميت و مورد تکريم قرار بگيرد .

بخاری در سال ۲۵۶ در سن ۶۲ سالگی در دهکده خرتنگ از دهات سمرقند وفات نمود و در همانجا بخاک سپرده شد .

• مسلم بن حجاج نیشابوری

مسلم فرزند حجاج کنيه اش ابوالحسين معروف به قشيری و اهل نيشابور است .

مسلم نيز چون بخاری سفرهای علمی زيادی کرده و از کسانی چون احمد بن حنبل و اسحاق بن راهويه ( که استاد بخاری هم بوده ) اخذ حديث کرده است اما انچه از بخاری ياد گرفته بيش از استادان ديگر بوده است .

از مسلم نيز بيست کتاب ذکر شده که مهمترين انها صحيح وی می باشد .

• ابن ماجه

محمد بن يزيد بن ماجه قزوينى از كبار محدثين سنت و صاحب كتاب معروف سنن كه از صحاح سته به شمار مى‏آيد و كتابهاى ديگر او عبارتند از : كتاب تفسير و كتاب تاريخ قزوين . وى به بغداد و بصره و كوفه و شام و مكه و مصر و رى سياحت كرده و از محدثين مشهور عصر خود حديث شنوده . وى به سال 273 درگذشت .

• ترمذی

محمد بن عيسى بن سورة بن موسى بن ضحاك سلمى ضرير يربوعى ترمذى ؛ حافظ مشهور و محدث سنى و مؤلف كتاب معروف «جامع صحيح» يا «جامع ترمذى» كه در اتقان به آن مَثَل زنند. وى شاگرد بخارى است و كتاب ديگر او «شمائل النبوه و الخصال المصطفويه» است. وى به سال 279 در ترمذ خراسان درگذشت. (دهخدا)

•  ابی داود

سليمان بن اشعث بن اسحق بن بشير بن شداد بن عمرو بن عمران السجستانى الازدى بالولاء . اصل او از سيستان و مولد او به سال دويست و دو (202) بود . و آنگاه كه هنوز سنين عمر او به ده نرسيده بود نزد محمد بن اسلم طوسى استملاء احاديث مى‏كرد . سپس به بصره رفت و بدانجا اقامت گزيد و چند بار به بغداد سفر كرد و از روات حرمين عراق و خراسان و شام و مصر و بصره و جزيره ابن عمر از جمله احمد بن حنبل و احمد بن صالح و مسلم بن ابراهيم و احمد بن عبيد و سليمان بن حرب و عده بى‏شمار ديگر اخذ روايت كرد . و احمد حنبل از او روايت حديث كرد و ابوالفرج بن جوزى گويد او در نقل حديث و علل آن از اكابر ائمه محدثين و علماء آنان است و مانند كتاب سنن او يكى از صحاح سته اهل سنت و جماعت تصنيفى نيامد . او اين كتاب را بر احمد بن حنبل عرضه كرد و وى را پسند افتاد و تحسين كرد .

• نسائی

احمد بن على بن شعيب محدث معروف ، وى به سال 225 در نساى خراسان متولد شد و به مصر رفت و در آنجا اقامت گزيد و از ائمه فقه و حديث زمان خود شد ، در سفرى به دمشق از او در مورد حضرت اميرالمؤمنين على (ع) و معاويه سؤال كردند وى على را بر معاويه ترجيح داد ، متعصبان او را از مسجد بيرون كردند و به رمله بردند ، بار ديگر نيز به همين علت مضروبش كردند، سرانجام به تقاضاى خود به مكه رفت و در همانجا به سال 303 درگذشت .

او راست : خصايص اميرالمؤمنين على(ع) و سنن نسائى . (معجم المطبوعات)

تذکر : در ذکر مطالب بالا از نرم افزار دجا ( دايره المعارف جامع اسلامی ) و نيز کتاب سيری در صحيحين استفاده شده است .

توجه : توجه به محل تولد اين بزرگواران مسئله جالبی را برای ما ايرانيان مشخص می سازد که براستی ما ايرانيان ، « سنت ساز»  شيعه هستيم و اگر اسلام در ميان عرب پديد امد ولی توسط عجم تحکيم يافت و گسترش پيدا کرد .

 مطلب بعدی در باره ابن تيميه  که وهابيت در عقايد وی پايه ريزی شده است ، خواهد بود .

يا حق .